Σελίδα 1 από 9
Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Τετ Ιούλ 06, 2022 11:29 pm
από Mihalis_Lambrou
Έχουμε δει πολλές ασκήσεις στο φόρουμ σχετικά με ρητούς και άρρητους αριθμούς. Για παράδειγμα (μικρό δείγμα)
εδώ και
εδώ και
εδώ και
εδώ και σε πολλά άλλα σημεία.
Ανοίγω ένα θρεντ με συλλογή ασκήσεων στο ίδιο θέμα, ώστε να έχουμε συγκεντρωμένη μία ποικιλία ωραίων θεμάτων. Η ιδέα είναι ότι τουλάχιστον η πλειοψηφία τους να είναι σχετκά προσιτές ασκήσεις, αλλά αποφεύγουμε τις χιλιοειπωμένες.
Σύντομα θα αναρτήσω την πρώτη άσκηση, αλλά ελπίζω να με προλάβουν άλλοι.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 07, 2022 2:52 am
από matha
Κάνω την αρχή.

. Ας είναι οι

θετικοί ακέραιοι. Να αποδείξετε ότι

Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 07, 2022 11:11 am
από emouroukos
matha έγραψε: ↑Πέμ Ιούλ 07, 2022 2:52 am

. Ας είναι οι

θετικοί ακέραιοι. Να αποδείξετε ότι
Καλημέρα!
Έστω ότι

Τότε, ισοδύναμα έχουμε ότι:
Αν ήταν

, τότε θα είχαμε ότι

άτοπο.
Άρα, είναι

, οπότε

,

και

και το ζητούμενο δείχθηκε.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 07, 2022 4:29 pm
από Mihalis_Lambrou
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Κυρ Ιούλ 10, 2022 2:56 am
από abfx
Από την υπόθεση έχουμε ότι

οπότε θα είναι
και επιπλέον

με

.
Άρα και

.
Έπειτα

και

που έχουν ημιάθροισμα και ημιδιαφορά τους ρητούς

και

αντίστοιχα.
Αξίζει να παρατηρήσουμε ότι η παραπάνω πρόταση ισχύει και ως ισοδυναμία,
οπότε αρκεί να βρούμε άρρητους

ώστε

.
Για παράδειγμα

τέτοιοι αριθμοί.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Κυρ Ιούλ 10, 2022 8:08 am
από llenny
Άσκηση 3.
Δείξτε ότι υπάρχουν άρρητοι αριθμοί:

τέτοιοι ώστε ο αριθμός

να είναι ρητός.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Κυρ Ιούλ 10, 2022 9:10 am
από Mihalis_Lambrou
abfx έγραψε: ↑Κυρ Ιούλ 10, 2022 2:56 am
Για παράδειγμα

τέτοιοι αριθμοί.
Ενδιαφέρον. Αυτό που είχα κατά νου ήταν το

Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Κυρ Ιούλ 10, 2022 9:29 am
από Mihalis_Lambrou
llenny έγραψε: ↑Κυρ Ιούλ 10, 2022 8:08 am
Άσκηση 3.
Δείξτε ότι υπάρχουν άρρητοι αριθμοί:

τέτοιοι ώστε ο αριθμός

να είναι ρητός.
Υπάρχει ποικιλία ουσιωδώς διαφορετικών παραδειγμάτων. Γράφω δύο, εν αναμονή περισσότερων από τα άλλα μέλη μας.
α) Είναι γνωστό ότι ο

είναι άρρητος: Για την απόδειξη έχουμε από την

έχουμε ότι

και άρα

. To τελευταίο αντιβαίνει στην μοναδικότητα της παράστασης αριθμού ως γινόμενο πρώτων.
Αν λοιπόν πάρω

, τότε οι

είναι άρρητοι με

ρητός.
β) Το εξής ωραίο παράδειγμα το άκουσα στα φοιτητικά μου χρόνια και με εντυπωσίασε. Λέγανε τότε ότι μόλις είχε κυκλοφορήσει.
Παίρνουμε

. Aν ο

είναι ρητός, τελειώσαμε. Χμμμ, και αν είναι άρρητος; Νο πρόμπλεμ. Τότε παίρνουμε ως τον ένα άρρητο τον

και δεύτερο τον

. Είναι τότε

, και πάλι τελειώσαμε.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Δευ Ιούλ 11, 2022 5:25 pm
από abfx
Για ευκολία αποδεικνύουμε το ακόλουθο λήμμα.

: Έστω

,τέτοια ώστε:

περιττός
![\cdot \sqrt[\mu]{a^{\nu}}\in\mathbb{Q} \cdot \sqrt[\mu]{a^{\nu}}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/b3d88716ea3d04874ee2cf2af78e7ca8.png)
.
Τότε θα ισχύει
![\sqrt[\mu]{a}\in\mathbb{Q} \sqrt[\mu]{a}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/53b3478349379a077a3b317cfa99bfac.png)
.
Ας είναι λοιπόν

, με

ώστε
και

, με

ώστε

.
Παραλείπουμε την τετριμμένη περίπτωση

. Έχουμε:
![\sqrt[\mu]{(\frac{\kappa}{\lambda})^{\nu}}=\frac{p}{q} \implies \frac{\kappa ^{\nu}}{\lambda ^{\nu}}=\frac{p^{\mu}}{q^{\mu}} \sqrt[\mu]{(\frac{\kappa}{\lambda})^{\nu}}=\frac{p}{q} \implies \frac{\kappa ^{\nu}}{\lambda ^{\nu}}=\frac{p^{\mu}}{q^{\mu}}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/3b1df83ddbb7d2068375936016e6beca.png)
,όμως

, οπότε

και

.
Έστω

η πρωτογενής ανάλυση του

.

,άρα

,οπότε
![\sqrt[\mu]{|\kappa|}\in\mathbb{Z} \sqrt[\mu]{|\kappa|}\in\mathbb{Z}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/32fe9fffeadbf25199283f85fefdbdd9.png)
.
Όμοια
![\sqrt[\mu]{|\lambda|}\in\mathbb{Z} \sqrt[\mu]{|\lambda|}\in\mathbb{Z}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/40130cea20b367bf13a81826046fb6e4.png)
και τελικά
![|\sqrt[\mu]{a}|\in\mathbb{Q}\implies\sqrt[\mu]{a}\in\mathbb{Q} |\sqrt[\mu]{a}|\in\mathbb{Q}\implies\sqrt[\mu]{a}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/ca924c50ca21e3ab21460a3d95ddf4ea.png)
.
(α)Προκύπτει άμεσα από το λήμμα για
(β)Εδώ υποθέτουμε ότι

μη-μηδενικοί.
Έστω
![\sqrt[3]{a}\sqrt[5]{b}=k\in\mathbb{Q} \sqrt[3]{a}\sqrt[5]{b}=k\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/3cbfa7ad243ba20b700e4c80fba96a0f.png)
. Τότε
![\sqrt[3]{a^5}=\frac{k^5}{b}\in\mathbb{Q} \sqrt[3]{a^5}=\frac{k^5}{b}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/bc39b0286f78be3142f28aaad55c9733.png)
οπότε από

έχουμε
![\sqrt[3]{a}\in\mathbb{Q} \sqrt[3]{a}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/579cb283f6010fb67da07cb84609e927.png)
και
![\sqrt[5]{b^3}=\frac{k^3}{a}\in\mathbb{Q} \sqrt[5]{b^3}=\frac{k^3}{a}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/42ef06b27735e2a98c67c63d52c365cb.png)
οπότε από

έχουμε
(γ)Έστω
![\sqrt[3]{a}\sqrt[5]{b}\sqrt[7]{c}=k\in\mathbb{Q} (a,b,c\neq0) \sqrt[3]{a}\sqrt[5]{b}\sqrt[7]{c}=k\in\mathbb{Q} (a,b,c\neq0)](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/6287323ec392effd486dc6e045393603.png)
. Τότε
![a^5 b^3 \sqrt[7]{c^{15}}=k^{15} \implies \sqrt[7]{c^{15}}=\frac{k^{15}}{a^5 b^3}\in\mathbb{Q} a^5 b^3 \sqrt[7]{c^{15}}=k^{15} \implies \sqrt[7]{c^{15}}=\frac{k^{15}}{a^5 b^3}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/643eeea99703b2b2a86abf7801f90d0a.png)
οπότε από

έχουμε
![\sqrt[7]{c}\in\mathbb{Q} \sqrt[7]{c}\in\mathbb{Q}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/ee54841c6d97a8ab680d5589da37ae76.png)
.
Όμοια διαδικασία ακολουθούμε και για τα
![\sqrt[3]{a},\sqrt[5]{b} \sqrt[3]{a},\sqrt[5]{b}](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/4b47687846ccdde01e608558e71b5efe.png)
.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Τρί Ιούλ 12, 2022 10:21 am
από Mihalis_Lambrou
Εξαιρετική η λύση, με γενίκευση, στο προηγούμενο ποστ. Ας γράψω μία χωρίς την γενίκευση για να μένουμε μόνο στα απλά στοιχεία που απαιτεί η άσκηση.
Έχουμε τις συνεπαγωγές
α)
β)
![\sqrt[3] a \sqrt [5] b \in \mathbb Q \Rightarrow ( \sqrt[3] a \sqrt [5] b)^5 \in \mathbb Q \Rightarrow a\sqrt[3] {a^2} b \in \mathbb Q \Rightarrow \sqrt[3] {a^2} \in \mathbb Q \sqrt[3] a \sqrt [5] b \in \mathbb Q \Rightarrow ( \sqrt[3] a \sqrt [5] b)^5 \in \mathbb Q \Rightarrow a\sqrt[3] {a^2} b \in \mathbb Q \Rightarrow \sqrt[3] {a^2} \in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/d1782e3c6b4cf58ccb96bba1af9edfcf.png)
. Από το προηγούμενο έπεται από
![\sqrt[3] {a} \in \mathbb Q \sqrt[3] {a} \in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/1a265b6184c8059f8e6501ee5254922b.png)
και άρα
γ)
![\sqrt[3] a \sqrt [5] b \sqrt [7] c \in \mathbb Q \Rightarrow ( \sqrt[3] a \sqrt [5] b\sqrt [7] c)^7 \in \mathbb Q \Rightarrow ( a^2\sqrt[3] {a})( b\sqrt [5] {b^2}) c \in \mathbb Q \Rightarrow \sqrt[3] {a} \sqrt [5] {b^2}\in \mathbb Q \sqrt[3] a \sqrt [5] b \sqrt [7] c \in \mathbb Q \Rightarrow ( \sqrt[3] a \sqrt [5] b\sqrt [7] c)^7 \in \mathbb Q \Rightarrow ( a^2\sqrt[3] {a})( b\sqrt [5] {b^2}) c \in \mathbb Q \Rightarrow \sqrt[3] {a} \sqrt [5] {b^2}\in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/19e426f4ca80abdb8706b7853fa466da.png)
. Από το προηγούμενο με

στην θέση του

έπεται ότι
![\sqrt[3] {a}\in \mathbb Q \sqrt[3] {a}\in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/0498df96e99dc945e032ecdc8a227b78.png)
και
![\sqrt [5] {b^2}\in \mathbb Q \sqrt [5] {b^2}\in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/0375c47e30d9c26b4cfc3779e9e868db.png)
. Από το α) είναι και
![\sqrt [5] b \in \mathbb Q \sqrt [5] b \in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/530ca3f9dc7e807b53501da165c22f95.png)
και άρα (από την υπόθεση)
![\sqrt [7]c \in \mathbb Q \sqrt [7]c \in \mathbb Q](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/4be078f58040fe8b7a213154570303cc.png)
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Τρί Ιούλ 12, 2022 3:47 pm
από Mihalis_Lambrou
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Τετ Ιούλ 13, 2022 12:06 pm
από ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ
Mihalis_Lambrou έγραψε: ↑Τρί Ιούλ 12, 2022 3:47 pm
Άσκηση 4. Δίνονται δύο αριθμοί
και
. Δείξτε ότι αν οι αριθμοί
και
είναι ρητοί, τότε και ο
είναι ρητός.
Σχόλιο. Η απόδειξη που έχω κατά νου χρειάζεται το ανάπτυγμα του διωνύμου

για γενικό

, το οποίο μπορεί οι νεαροί μας μαθητές να μην το γνωρίζουν. Σε αυτή την περίπτωση θα είμαι ικανοποιημένος αν έλυναν την άσκηση μόνο για την περίπτωση

.
Σημειώνω ότι η άσκηση σε ένα βήμα έχει μία πονηριά.
Δεν είναι απαραίτητο το διωνυμικό ανάπτυγμα.Το θέμα αντιμετωπίζεται με ύλη έως και Β Λυκείου.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 14, 2022 10:36 am
από Demetres
Mihalis_Lambrou έγραψε: ↑Κυρ Ιούλ 10, 2022 9:29 am
llenny έγραψε: ↑Κυρ Ιούλ 10, 2022 8:08 am
Άσκηση 3.
Δείξτε ότι υπάρχουν άρρητοι αριθμοί:

τέτοιοι ώστε ο αριθμός

να είναι ρητός.
Υπάρχει ποικιλία ουσιωδώς διαφορετικών παραδειγμάτων. Γράφω δύο, εν αναμονή περισσότερων από τα άλλα μέλη μας.
Ας δούμε ακόμη δύο. Πρώτα όμως μια άσκηση:
Άσκηση 5: Αν

θετικός ρητός αλλά όχι ακέραιος, τότε ο

είναι άρρητος.
Πάμε τώρα στο πρώτο παράδειγμα:
Είναι απλό για όσους γνωρίζουν λίγη ανάλυση να δείξουν ότι η εξίσωση

έχει (μοναδική) ρίζα. Παίρνουμε οποιοδήποτε (το μοναδικό)

για το οποίο ισχύει ότι

. Από την άσκηση

ο

δεν μπορεί να είναι ρητός άρα τελειώσαμε.
Πάμε και στο δεύτερο παράδειγμα:
Μη βαράτε αλλά αν επιτρέψουμε μιγαδικούς οι

είναι άρρητοι αλλά

.
Το πιο πάνω παράδειγμα έχει τη σημασία του. Είναι ένας τρόπος να δείξουμε ότι ο

είναι υπερβατικός χρησιμοποιώντας το θεώρημα
Lindemann - Weierstrass.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 14, 2022 8:16 pm
από add2math
Άσκηση 6
Δείξτε ότι ο αριθμός

είναι άρρητος.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 14, 2022 9:17 pm
από Tolaso J Kos
add2math έγραψε: ↑Πέμ Ιούλ 14, 2022 8:16 pm
Άσκηση 6
Δείξτε ότι ο αριθμός

είναι άρρητος.
Να αποδείξουμε κάτι γενικότερο; Έστω

ακέραιος και έστω

. Υποθέτουμε ότι ο

είναι ρητός. Τότε,
Από την άλλη όμως

το οποίο σημαίνει
το οποίο δίδει άτοπο.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Παρ Ιούλ 15, 2022 9:21 am
από Mihalis_Lambrou
Tolaso J Kos έγραψε: ↑Πέμ Ιούλ 14, 2022 9:17 pm
add2math έγραψε: ↑Πέμ Ιούλ 14, 2022 8:16 pm
Άσκηση 6
Δείξτε ότι ο αριθμός

είναι άρρητος.
Να αποδείξουμε κάτι γενικότερο; Έστω

ακέραιος και έστω

. Υποθέτουμε ότι ο

είναι ρητός. Τότε,
...
Αποσύρω τον συλλογισμό μου γιατί έχει ένα κενό. Θα επανέλθω αν το διορθώσω.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Παρ Ιούλ 15, 2022 1:50 pm
από add2math
Η παρακάτω πρόταση είναι σωστή:
Αν

και

είναι ρητοί, τότε ο

είναι ρητός.
Η παρακάτω πρόταση είναι λάθος:
Αν

και

είναι άρρητοι, τότε ο

είναι άρρητος.
Η απόδειξη της γενικής περίπτωσης είναι πιο περίπλοκη (
θεώρημα niven).
με μια αναζήτηση βρήκα και
αυτό σχετικά (στο κεφάλαιο 5)
Φιλικά, Χρήστος
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Τετ Ιούλ 20, 2022 12:48 pm
από ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ
Mihalis_Lambrou έγραψε: ↑Τρί Ιούλ 12, 2022 3:47 pm
Άσκηση 4. Δίνονται δύο αριθμοί
και
. Δείξτε ότι αν οι αριθμοί
και
είναι ρητοί, τότε και ο
είναι ρητός.
Σχόλιο. Η απόδειξη που έχω κατά νου χρειάζεται το ανάπτυγμα του διωνύμου

για γενικό

, το οποίο μπορεί οι νεαροί μας μαθητές να μην το γνωρίζουν. Σε αυτή την περίπτωση θα είμαι ικανοποιημένος αν έλυναν την άσκηση μόνο για την περίπτωση

.
Σημειώνω ότι η άσκηση σε ένα βήμα έχει μία πονηριά.
Προφανώς είναι

Εχουμε ότι
Θεωρούμε τα πολυώνυμα
Είναι
Θέτουμε
Είναι σαφές ότι το

είναι κοινή ρίζα των
1 Περίπτωση.
Το

διαιρεί το

Αν το

έχει διπλή ρίζα ,αυτή θα είναι ρητός τελειώσαμε.
Αν το

έχει δύο ρίζες διαφορετικές τότε αυτές θα είναι και ρίζες των

Αλλά ένας από τους

είναι περιττός.
Αν π.χ ο

είναι περιττός τότε το

σαν συνάρτηση θα είναι γνησίως αύξουσα(Α Λυκείου)
Δεν μπορεί να έχει δύο πραγματικές ρίζες ΑΤΟΠΟ.
2 Περίπτωση.
Το

δεν διαιρεί το

Αν το υπόλοιπο είναι πρώτου βαθμού τότε το

είναι ρίζα του οπότε είναι ρητός
Αν το υπόλοιπο είναι σταθερά έχουμε ΑΤΟΠΟ γιατί το

είναι κοινή ρίζα των

.
Re: Άρρητοι αριθμοί: Συλλογή ασκήσεων
Δημοσιεύτηκε: Πέμ Ιούλ 21, 2022 1:11 am
από abfx
Demetres έγραψε: ↑Πέμ Ιούλ 14, 2022 10:36 am
Άσκηση 5: Αν

θετικός ρητός αλλά όχι ακέραιος, τότε ο

είναι άρρητος.
Ας θεωρήσουμε

, όπου

και

.
Υποθέτουμε ότι

ρητός (γραμμένος σε ανάγωγη μορφή).
Τότε

και

, άρα

και

.
Από την τελευταία με δεδομένο ότι

συμπεραίνουμε ότι υπάρχει

ώστε

.
Όμως

και άρα

που είναι άτοπο.