Σελίδα 1 από 1

Πρώτος και κύβος δεν πάνε...

Δημοσιεύτηκε: Τετ Μαρ 25, 2026 3:02 pm
από Fotis34
Να προσδιορίσετε όλους τους πρώτους αριθμούς \displaystyle{p,} ώστε ο αριθμός:

\displaystyle{p²-p+1,} να είναι τέλειος κύβος ακεραίου.

(Ας την αφήσουμε \displaystyle{24} ώρες για τους μαθητές).

Re: Πρώτος και κύβος δεν πάνε...

Δημοσιεύτηκε: Πέμ Μαρ 26, 2026 2:49 pm
από Fotis34
Ανοικτή σε όλους.

Re: Πρώτος και κύβος δεν πάνε...

Δημοσιεύτηκε: Πέμ Μαρ 26, 2026 11:56 pm
από Mihalis_Lambrou
Fotis34 έγραψε:
Τετ Μαρ 25, 2026 3:02 pm
Να προσδιορίσετε όλους τους πρώτους αριθμούς \displaystyle{p,} ώστε ο αριθμός:

\displaystyle{p²-p+1,} να είναι τέλειος κύβος ακεραίου.
.
Απάντηση: Μοναδική λύση η p=19 όπου 19^2-19+1=343=7^3

Πράγματι αν p^2-p+1=a^3 τότε p(p-1)=a^3-1=(a-1)(a^2+a+1). Αλλά τότε είναι p|a-1 ή p|a^2+a+1, τα οποία εξετάζουμε χωριστά.

α) p|a-1

Τότε a-1=kp για κάποιο φυσικό k. Πίσω στην εξίσωση δίνει

p^2-p+1=(kp+1)^3\ge (p+1)^3 =  p^3+3p^2+3p+1 > 3p^2+3p+1>p^2-p+1, άτοπο.

β) p|a^2+a+1

Τότε a^2+a+1=kp για κάποιο φυσικό k. Πίσω στην εξίσωση δίνει

p(p-1)=a^3-1=(a-1)(a^2+a+1) = (a-1)kp, οπότε p-1=(a-1)k, ισοδύναμα p=ak-k+1. Άρα

a^2+a+1=kp= k(ak-k+1), ισοδύναμα a^2+(1-k^2)a+(k^2-k+1)=0 (*).

Ως δευτεροβάθμια ως προς a έχει διακρίνουσα D=k^4-6k^2+4k-3 η οποία πρέπει να είναι τέλειο τετράγωνο.

Για μικρά k δοκιμάζουμε με το χέρι: Τo k=1 δίνει D=-4 και για k=2 δίνει D=-3 (απορρίπτονται). Για k=3 δίνει D=36 (δεκτή) με αντίστοιχο a από την (*) το \boxed {a=7} από όπου \boxed {p=19}.

Μένει η περίπτωση k\ge 4. Εύκολα τότε βλέπουμε για την διακρίνουσα D ότι

(k^2-4)^2< k^4-6k^2+4k-3 <(k^2-2)^2. Εδώ τα άκρα έχουν μόνο ένα τέλειο τετράγωνο μεταξύ τους, το (k^2-3)^2. Άρα η μόνη περίπτωση να είναι τέλειο τετράγωνο η μεσαία παράσταση είναι όταν

k^4-6k^2+4k-3 =(k^2-3)^2, ισοδύναμα 4k=12, που δεν μας ενδιαφέρει αφού έχουμε k\ge 4.

Συνεπώς δεν έχουμε άλλη λύση. Τελειώσαμε.

Θα ήθελα να ρωτήσω τον θεματοθέτη Φώτη αν έχει λύση για επίπεδο Γυμνασίου. Η παραπάνω περιέχει Μαθηματικά που είναι γνωστά σε μαθητές Γυμνασίου αλλά μάλλον ξεφεύγουν σε δυσκολία. Ο ίδιος έχει κάτι πιο προσιτό;

Re: Πρώτος και κύβος δεν πάνε...

Δημοσιεύτηκε: Παρ Μαρ 27, 2026 6:19 pm
από Fotis34
Mihalis_Lambrou έγραψε:
Πέμ Μαρ 26, 2026 11:56 pm
Fotis34 έγραψε:
Τετ Μαρ 25, 2026 3:02 pm
Να προσδιορίσετε όλους τους πρώτους αριθμούς \displaystyle{p,} ώστε ο αριθμός:

\displaystyle{p²-p+1,} να είναι τέλειος κύβος ακεραίου.
.
Απάντηση: Μοναδική λύση η p=19 όπου 19^2-19+1=343=7^3

Πράγματι αν p^2-p+1=a^3 τότε p(p-1)=a^3-1=(a-1)(a^2+a+1). Αλλά τότε είναι p|a-1 ή p|a^2+a+1, τα οποία εξετάζουμε χωριστά.

α) p|a-1

Τότε a-1=kp για κάποιο φυσικό k. Πίσω στην εξίσωση δίνει

p^2-p+1=(kp+1)^3\ge (p+1)^3 =  p^3+3p^2+3p+1 > 3p^2+3p+1>p^2-p+1, άτοπο.

β) p|a^2+a+1

Τότε a^2+a+1=kp για κάποιο φυσικό k. Πίσω στην εξίσωση δίνει

p(p-1)=a^3-1=(a-1)(a^2+a+1) = (a-1)kp, οπότε p-1=(a-1)k, ισοδύναμα p=ak-k+1. Άρα

a^2+a+1=kp= k(ak-k+1), ισοδύναμα a^2+(1-k^2)a+(k^2-k+1)=0 (*).

Ως δευτεροβάθμια ως προς a έχει διακρίνουσα D=k^4-6k^2+4k-3 η οποία πρέπει να είναι τέλειο τετράγωνο.

Για μικρά k δοκιμάζουμε με το χέρι: Τo k=1 δίνει D=-4 και για k=2 δίνει D=-3 (απορρίπτονται). Για k=3 δίνει D=36 (δεκτή) με αντίστοιχο a από την (*) το \boxed {a=7} από όπου \boxed {p=19}.

Μένει η περίπτωση k\ge 4. Εύκολα τότε βλέπουμε για την διακρίνουσα D ότι

(k^2-4)^2< k^4-6k^2+4k-3 <(k^2-2)^2. Εδώ τα άκρα έχουν μόνο ένα τέλειο τετράγωνο μεταξύ τους, το (k^2-3)^2. Άρα η μόνη περίπτωση να είναι τέλειο τετράγωνο η μεσαία παράσταση είναι όταν

k^4-6k^2+4k-3 =(k^2-3)^2, ισοδύναμα 4k=12, που δεν μας ενδιαφέρει αφού έχουμε k\ge 4.

Συνεπώς δεν έχουμε άλλη λύση. Τελειώσαμε.

Θα ήθελα να ρωτήσω τον θεματοθέτη Φώτη αν έχει λύση για επίπεδο Γυμνασίου. Η παραπάνω περιέχει Μαθηματικά που είναι γνωστά σε μαθητές Γυμνασίου αλλά μάλλον ξεφεύγουν σε δυσκολία. Ο ίδιος έχει κάτι πιο προσιτό;
Αυτή την λύση έχω και εγώ. Νομίζω ότι η άσκηση κάνει και για Προκριματικό Γυμνασίου. Όπως έχουμε δει σε παλιά θέματα Προκριματικών, υπάρχουν και πιο δύσκολες ασκήσεις από την συγκεκριμένη.

Re: Πρώτος και κύβος δεν πάνε...

Δημοσιεύτηκε: Παρ Μαρ 27, 2026 7:08 pm
από Mihalis_Lambrou
Fotis34 έγραψε:
Παρ Μαρ 27, 2026 6:19 pm

Αυτή την λύση έχω και εγώ.
.
Αν έχεις λύση του ιδίου ύφους τότε, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία σου, έχεις τα συγχαρητήριά μου.

Θέλω να ρωτήσω ακόμη αν η άσκηση είναι δικής σου κατασκευής ή την έχεις αντλήσει από κάπου. Και αν ναι, από πού;

Re: Πρώτος και κύβος δεν πάνε...

Δημοσιεύτηκε: Παρ Μαρ 27, 2026 7:13 pm
από Fotis34
Mihalis_Lambrou έγραψε:
Παρ Μαρ 27, 2026 7:08 pm
Fotis34 έγραψε:
Παρ Μαρ 27, 2026 6:19 pm

Αυτή την λύση έχω και εγώ.
Αν έχεις λύση του ιδίου ύφους τότε, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία σου, έχεις τα συγχαρητήριά μου.

Θέλω να ρωτήσω ακόμη αν η άσκηση είναι δικής σου κατασκευής ή την έχεις αντλήσει από κάπου. Και αν ναι, από πού;
Σας ευχαριστώ πολύ! Έχουν περάσει ακριβώς πέντε μήνες από τότε που ξεκίνησα να ασχολούμαι, σοβαρά, με τη Θεωρία Αριθμών, και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι αυτή η ενασχόληση υπήρξε εξαιρετικά σημαντική για μένα και δεν πρόκειται να τη μετανιώσω ποτέ.

Επίσης, θα ήθελα να αναφέρω ότι η συγκεκριμένη άσκηση προέρχεται από διαγωνισμό επιλογής του Εκουαδόρ.